ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਸੱਤਾ ‘ਤੇ ਕਾਬਜ਼ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ 8 ਸਾਲ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ 26 ਮਈ 2014 ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਨੀਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਬਦਲਾਅ ਕੀਤੇ। ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ‘ਚ ਆਰਥਿਕ ਮੋਰਚੇ ‘ਤੇ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ 8 ਸਾਲ ‘ਚ ਇਸ ਮੋਰਚੇ ‘ਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਗਈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਦਲਾਅ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਸਮਾਜਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮੰਦਰ-ਮਸਜਿਦ ਵਿਵਾਦ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ। ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਮ ਮੰਦਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਤਾਂ ਕਾਸ਼ੀ-ਮਥੁਰਾ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਵੀ ਅਦਾਲਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਪਿਛਲੇ 8 ਸਾਲਾਂ ‘ਚ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵੀ ਬਦਲ ਗਈ ਹੈ। 2019 ‘ਚ ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਜਿੱਤ ਦਰਜ ਕਰਕੇ ਨਵਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਮੋਦੀ 2.0 ‘ਚ ਕਸ਼ਮੀਰ ‘ਚੋਂ ਧਾਰਾ 370 ਹਟਾਈ ਗਈ, CAA ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਿੰਨੋਂ ਖੇਤੀ ਬਿੱਲ ਵੀ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਵਿੱਚ ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੋਟਬੰਦੀ, ਤਿੰਨ ਤਲਾਕ ਵਿਰੁੱਧ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਸਰਜੀਕਲ ਸਟ੍ਰਾਈਕ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸੁਰਖੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਦੌਰ ਦੇ 1450 ਕਾਨੂੰਨ ਵੀ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ।ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨ ਧਨ ਯੋਜਨਾ, ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਯੋਜਨਾ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਗਰੀਬ ਕਲਿਆਣ ਅੰਨਾ ਯੋਜਨਾ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਕਿਸਾਨ ਸਨਮਾਨ ਨਿਧੀ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੁਦਰਾ ਯੋਜਨਾ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਆਵਾਸ ਯੋਜਨਾ, ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਭਾਰਤ ਯੋਜਨਾ ਅਤੇ ਉੱਜਵਲਾ ਯੋਜਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦਾ ਲਾਭ ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਲਿਆ।ਮਹਿੰਗਾਈ ਬਣੀ ਚੁਣੌਤੀ: ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ‘ਚ ਮਹਿੰਗਾਈ ਘੱਟ ਰਹੀ। ਦੂਜੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਰੋਨਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਰੂਸ-ਯੂਕਰੇਨ ਯੁੱਧ ਨੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ। 2014 ਵਿੱਚ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਚੂਨ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੀ ਦਰ 7.72 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸੀ। 2019 ਵਿੱਚ, ਇਹ ਦਰ 2.57 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਪਰ ਅਪ੍ਰੈਲ 2022 ‘ਚ ਇਹ 7.8 ਫੀਸਦੀ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ।ਪ੍ਰਚੂਨ ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੇ ਮੋਦੀ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਪਣਾ 8 ਸਾਲ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅਪ੍ਰੈਲ 2022 ‘ਚ ਥੋਕ ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੇ ਵੀ ਨਵਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ। ਸਰਕਾਰੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਅਪ੍ਰੈਲ ‘ਚ ਥੋਕ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਰ 15.08 ਫੀਸਦੀ ਰਹੀ। ਪਿਛਲੇ 8 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਟਰੋਲ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਿੱਚ 40 ਰੁਪਏ ਅਤੇ ਡੀਜ਼ਲ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਿੱਚ 35 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਜਨਵਰੀ 2014 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਮਾਰਚ 2022 ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਲੋੜ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ 70 ਫੀਸਦੀ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। LPG ਸਿਲੰਡਰ ਦੀ ਸਬਸਿਡੀ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਕੀਮਤ 8 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਤੇਲ, ਅਨਾਜ, ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਮਸਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਔਸਤਨ 2 ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਕੀ ਹੈ?
2014 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਜੀਡੀਪੀ ਲਗਭਗ 112 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਜੀਡੀਪੀ 2022 ਵਿੱਚ ਇਸ ਵੇਲੇ 232 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ।
ਦੇਸ਼ ਦਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ ਪਿਛਲੇ ਅੱਠ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁੱਗਣਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। 2014 ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ 22.34 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਸੀ, ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 45 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ ਹੈ। ਯੂਕਰੇਨ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦਰਾਮਦ ਬਿੱਲ ‘ਤੇ ਦਬਾਅ ਵਧਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭੰਡਾਰ ‘ਤੇ ਵੀ ਪਿਆ ਹੈ।
2014 ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਮ ਆਦਮੀ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਆਮਦਨ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਮ ਆਦਮੀ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਆਮਦਨ ਲਗਭਗ 80 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਸੀ। ਹੁਣ ਇਹ ਲਗਭਗ ਦੁੱਗਣਾ ਹੋ ਕੇ 1.50 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
2014 ‘ਚ ਦੇਸ਼ ‘ਤੇ 33.89 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕਰਜ਼ਾ ਸੀ। ਮਾਰਚ 2022 ‘ਚ ਜਾਰੀ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਸਰਕਾਰ ‘ਤੇ ਕੁੱਲ ਕਰਜ਼ੇ ਦਾ ਬੋਝ ਵਧ ਕੇ 128.41 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹਰ ਨਾਗਰਿਕ ‘ਤੇ 98,776 ਰੁਪਏ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਹੈ।
ਐੱਨ.ਪੀ.ਸੀ.ਆਈ. ਮੁਤਾਬਕ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2014-15 ‘ਚ 76 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਡਿਜੀਟਲ ਭੁਗਤਾਨ ਹੋਇਆ, 2021-22 ‘ਚ 200 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਾ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਹੋਇਆ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਅੱਠ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਮਾਨੀਟਰਿੰਗ ਇੰਡੀਅਨ ਇਕਾਨਮੀ (CMIE) ਮੁਤਾਬਕ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 40 ਕਰੋੜ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। 2013-14 ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਦੀ ਬੇਰੋਜ਼ਗਾਰੀ ਦਰ 3.4 ਫੀਸਦੀ ਸੀ ਜੋ ਇਸ ਸਮੇਂ ਵਧ ਕੇ 8.7 ਫੀਸਦੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੌਰਾਨ ਦੇਸ਼ ‘ਚ ਹਾਈਵੇਅ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਣਾਏ ਗਏ। ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਸਰਕਾਰ ਦੌਰਾਨ 2009 ਤੋਂ 2014 ਦਰਮਿਆਨ ਕੁੱਲ 20,639 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹਾਈਵੇਅ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ। ਅਪ੍ਰੈਲ 2014 ਵਿੱਚ, ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਾਈਵੇਅ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 91,287 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਸੀ। 20 ਮਾਰਚ 2021 ਤੱਕ 1,37,625 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 25 ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹਾਈਵੇਅ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਰ ਰੋਜ਼ ਕਰੀਬ 68 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
